TOP10: Zaskakujące fakty z glębi oceanów

mauritius wodospad

Morza i oceany pozostają jednymi z najmniej poznanych obszarów Ziemi. Kryją w sobie ogrom niewyjaśnionych zagadek i tajemnic. Przedstawiamy 10 zaskakujących faktów związanych ze słonymi wodami naszego globu.

10. Ocean kopalnią złota

Według szacunków w oceanach znajduje się 20 milionów ton złota. Są to największe rezerwy tego kruszcu na świecie. Dla porównania: całkowita ilość wydobytego dotychczas złota wynosi około 150 tysięcy ton. Naukowcy próbowali już uzyskać cenny kruszec z wody morskiej – między innymi za pomocą elektrolizy, ale urobek 4 kilogramów na 1 km sześciennym wody morskiej był za mały. Jednak z powodu stale rosnących cen złota drogie metody kiedyś mogą się okazać opłacalne.

zolw

9. Głębokość oceanów

Według amerykańskich naukowców średnia głębokość oceanów wynosi około 3800 metrów. Dno morskie jednak stale się zmienia, między innymi za sprawą aktywności tektonicznej. W niektórych miejscach szczeliny w skorupie ziemskiej pogłębiają się coraz bardziej. W ten sposób powstają podmorskie wąwozy, takie jak Rów Mariański, który mógłby bez trudu pomieścić w sobie Mount Everest – ma nawet do 10 944 metrów głębokości! Nachodzące na siebie płyty kontynentalne powodują z kolei w innych miejscach wznoszenie się dna morskiego – to tam powstają nowe wyspy.

8. Żegluga zagraża morzom

Na morzach robi się ciasno. Co roku wypływa na nie 52 tysiące statków, z czego 60-70 procent stanowią frachtowce i tankowce. Oczywiście dochodzi też do wypadków: około 150 rocznie. Większe bezpieczeństwo żeglugi ma teraz zapewnić nadzór z powietrza. Ale nawet bezwypadkowo pływające jednostki stanowią zagrożenie ekologiczne. Podwodny hałas powoduje, że zdezorientowane wieloryby wpływają czasem na mieliznę. Ponadto statki zasypują i zalewają morza tonami odpadów i ścieków. Problemem są również trujące substancje w farbach, którymi pokrywane jest ich poszycie.

tunele

7. Akwakultury a połowy

Kontrolowana hodowla ryb na farmach morskich, tzw. akwakultura, powinna właściwie rozwiązać problem nadmiernych połowów ( przełowienia ). Tyle, że sposób, w jaki prowadzone są te farmy, przyczynia się do jeszcze bardziej intensywnego eksploatowania mórz. Na przykład łososie hodowlane karmione są chwytanymi specjalnie dla nich dzikimi rybami. Aby taki łosoś przybrał na wadze kilogram, zjada 5 kilogramów innych gatunków. Na kilogram tuńczyka potrzeba zaś nawet 20 kilogramów ryb.

6. Rybacy stali się piratami

Nadmierny połów ryb jest jednym z powodów nasilenia się piractwa. Dzisiejsi korsarze są byłymi rybakami. U wybrzeży Somalii na przykład miejscowi rybacy zorganizowali się w zbrojne grupy, aby przepędzać ze swoich wód nielegalnie łowiące tam trawlery. I odnieśli sukces: zmusili wielkie przedsiębiorstwa do wnoszenia opłat za eksploatację somalijskich wód. Pieniądze rozbudziły chciwość dawnych rybaków – teraz napadają oni również na tankowce i frachtowce.

piraci

5. Niszczenie podmorskich gór ma wpływ na ryby

Wiele gatunków ryb odbywa długie oceaniczne wędrówki, a podmorskie góry są dla nich czymś w rodzaju restauracji przy uczęszczanych szlakach. Wokół sterczących z dna wzniesień prąc morski wzbija w górę cząsteczki mineralne sprzyjające rozwojowi organizmów stanowiących pożywienie tych ryb. Podczas swoich długich podróży uzupełniają tu one rezerwy na dalszą drogę. I to, niestety sprawia, że te oazy życia są interesujące również dla przemysłu rybnego. Ogromne sieci trawlerów niszczą faunę i florę na stokach podmorskich gór. Taki rabunkowy połów powoduje, że niewiele ryb dociera na swoje tarliska.

4. Zabójcza fala

Olbrzymie fale na oceanie, nazywane monstrualnymi, często powstają zupełnie nieoczekiwanie.  Ponieważ osiągają wysokość do 30 metrów, zagrażają statkom i platformom wiertniczym. Włoskim fizykom udało się niedawno wynaleźć wzór na powstanie takiej fali. Dzięki temu w przyszłości będzie można lepiej prognozować ich występowanie. Miguel Onorato z Uniwersytetu w Turynie zastosował równanie Schrodingera, które opisuje ewolucję układu z punktu widzenia mechaniki kwantowej. Umożliwiło to obliczenie ruchów fal na określonym obszarze morskim.

fala

3. Radar wykrywający fale

Taki radar może ostrzegać statki przed niebezpiecznie dużymi falami, nawet kiedy są one oddalone jeszcze o 1000 kilometrów. Po tsunami na Oceanie Indyjskim w 2004 roku, w wyniku, którego zginęło około 300 tys. osób, udoskonalono również systemy alarmowe dla wybrzeży. Czujniki sejsmiczne mierzą teraz wstrząsy ziemie, a specjalistyczna aparatura rejestruje zmiany ciśnienia i prędkości mas wody na pełnym morzy. Dodatkowo oceany monitoruje radar satelitarny. Wstrząsy na lądzie i na morzu są weryfikowane, a potem następuje kalkulacja ryzyka dla zagrożonych obszarów.

2. Dlaczego morze szumi?

Każdy, kto udał się kiedyś w morski rejs, wie, że szum jest słyszalny nie tylko wtedy, kiedy fale uderzają o brzeg. Na pełnym morzu wywołują go miliardy drobniutkich pęcherzyków powietrza. Dostają się one do wody w wyniku rozbijania się fal i odkształcają pod ciśnieniem wody. Aby odzyskać swój kulisty kształt, pęcherzyki zaczynają wibrować – rozciągają się i kurczą. Na skutek tego powstają fale dźwiękowe o różnych częstotliwościach. Wywołane w ten sposób odgłosy oraz pękanie pęcherzyków odbieramy jako szum.

1.  Wartość oceanów

Grupa naukowców pod przewodnictwem Roberta Costanzy wyliczyła, ile warte są oceany. Wzięto pod uwagę zarówno wartość abstrakcyjną ( kulturową ) akwenów, jak i ich wartość użytkową. Na tę ostatnią składają się bezpośrednie dochody (rybołówstwo, surowce naturalne itp.), cechy funkcjonalne (np. siły pływów) oraz opcjonalne możliwości użytkowania (jak np. budowy na dnie morskim). Wynik szacunków: oceany warte są ok. 100 bilionów złotych rocznie.

ryby

Leave a Reply

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *